Od 1 stycznia 2027 roku polscy inwestorzy i oszczędzający będą mogli korzystać z nowego rozwiązania – Osobistych Kont Inwestycyjnych (OKI). To zmiana, która może wpłynąć na sposób, w jaki Polacy lokują swoje oszczędności, inwestują na giełdzie i zarządzają kapitałem.
Nowe konta mają umożliwić inwestowanie bez 19-procentowego podatku Belki, w zamian za wprowadzenie podatku od wartości aktywów, który w 2027 roku wyniesie 0,85% i będzie dotyczył wartości przekraczającej ustawowy limit zwolnienia.
Czy OKI rzeczywiście będzie atrakcyjnym rozwiązaniem? Czy zastąpi lokaty, tradycyjne rachunki maklerskie, IKE lub IKZE? I przede wszystkim – czy nowy system zachęci Polaków do większego zainteresowania rynkiem kapitałowym?
Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI) to nowy rodzaj rachunku finansowego, który umożliwi osobom fizycznym inwestowanie i oszczędzanie z wykorzystaniem preferencji podatkowych.
Podstawowym założeniem OKI jest zwolnienie dochodów osiąganych z inwestycji z 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych, popularnie nazywanego podatkiem Belki. Dotyczyć to będzie m.in. zysków ze sprzedaży instrumentów finansowych, odsetek oraz dywidend, o ile inwestycje będą prowadzone w ramach OKI i zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W zamian za zwolnienie z podatku od dochodów kapitałowych wprowadzony zostanie podatek od wartości aktywów. Mechanizm ten będzie miał zastosowanie do aktywów objętych opodatkowaniem, z uwzględnieniem limitu zwolnienia.
OKI ma być dostępne dla pełnoletnich osób fizycznych. Konto będzie można prowadzić w różnych instytucjach finansowych, a inwestor zachowa swobodę wpłacania i wypłacania środków.
Nowe rozwiązanie nie będzie wymagało blokowania pieniędzy do osiągnięcia określonego wieku, jak w przypadku preferencyjnych wypłat z IKE czy IKZE.
OKI nie będzie wyłącznie rachunkiem oszczędnościowym. Jego konstrukcja ma umożliwiać korzystanie zarówno z bezpieczniejszych form lokowania kapitału, jak i z inwestycji na rynku kapitałowym.
Zwolnienie podatkowe do limitu 100 tys. zł będzie dotyczyć jednak wyłącznie aktywów spełniających ustawowe kryteria:
Lokaty bankowe
Obligacje skarbowe
Listy zastawne
Akcje polskich spółek
Fundusze inwestycyjne
W przypadku funduszy inwestycyjnych, ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych oraz dobrowolnych funduszy emerytalnych istotnym warunkiem będzie odpowiednia struktura portfela. Fundusze te będą musiały lokować co najmniej 70% aktywów w kwalifikowane instrumenty.
Zwolnienie nie będzie obejmować automatycznie wszystkich inwestycji.
Aktywa zagraniczne, kryptowaluty i instrumenty pochodne nie będą objęte zwolnieniem wynikającym z limitu OKI na zasadach przewidzianych dla aktywów kwalifikowanych.
Oznacza to, że OKI będzie promować przede wszystkim inwestycje związane z krajowym rynkiem finansowym i instrumentami denominowanymi w złotych.
Jedną z najważniejszych zasad OKI będzie limit zwolnienia wynoszący 100 tys. zł średniej rocznej wartości kwalifikowanych aktywów. W ramach tego limitu inwestor nie zapłaci podatku od wartości aktywów.
Warto jednak pamiętać, że limit 100 tys. zł obejmuje również część oszczędnościową. Na lokaty i detaliczne obligacje skarbowe objęte tą preferencją będzie można przeznaczyć maksymalnie 25 tys. zł średniorocznie.
Przykładowy podział nie oznacza obowiązku inwestowania 75 tys. zł w akcje czy fundusze i 25 tys. zł w lokaty. Inwestor może wykorzystać cały limit na kwalifikowane aktywa inwestycyjne, nie korzystając w ogóle z limitu oszczędnościowego.
Limit oszczędnościowy 25 tys. zł ma przede wszystkim umożliwić uwzględnienie bardziej zachowawczych form lokowania kapitału w ramach OKI.
Czy limit 100 tys. zł będzie stały?
Nie. Od 2030 roku limit zwolnienia ma być waloryzowany o inflację, co oznacza, że jego wysokość będzie dostosowywana do zmian poziomu cen.
To istotne, ponieważ w dłuższym okresie utrzymywanie niezmienionego limitu mogłoby ograniczać realną wartość preferencji podatkowej.
OKI wprowadza nowe podejście do opodatkowania inwestycji. Zamiast podatku od osiągniętego zysku, inwestor będzie mógł korzystać ze zwolnienia, ale w przypadku przekroczenia limitu zwolnienia pojawi się podatek od wartości aktywów.
W 2027 roku stawka podatku wyniesie 0,85%.
Od 2028 roku stawka będzie ustalana na podstawie stopy referencyjnej NBP obowiązującej 31 października poprzedniego roku podatkowego. Wyniesie 19% tej stopy, jednak nie mniej niż 0,1%.
W praktyce oznacza to, że koszt korzystania z OKI będzie zależał od wartości aktywów objętych opodatkowaniem oraz obowiązującej stawki.
Przykład – inwestor posiada 150 tys. zł na OKI
Załóżmy, że średnia roczna wartość kwalifikowanych aktywów inwestora wynosi 150 tys. zł, z czego 100 tys. zł mieści się w limicie zwolnienia.
Przy takim założeniu inwestor zapłaci 425 zł podatku od wartości aktywów za rok 2027.
Dla porównania, przy średniej rocznej wartości aktywów wynoszącej 200 tys. zł, nadwyżka ponad limit wyniosłaby 100 tys. zł, a podatek przy stawce 0,85% wyniósłby 850 zł.
Warto zwrócić uwagę, że podatek od wartości aktywów nie jest uzależniony od osiągnięcia zysku. Oznacza to, że nawet jeśli inwestycja przyniesie niewielki zysk, nie przyniesie go wcale lub zakończy się stratą, podatek od wartości aktywów może być należny.
To jedna z najważniejszych różnic między OKI a tradycyjnym rachunkiem inwestycyjnym.
Tak. Ustawa dopuszcza prowadzenie kilku rachunków OKI jednocześnie, np. w banku, domu maklerskim i towarzystwie funduszy inwestycyjnych.
Nie oznacza to jednak, że każdy rachunek otrzyma osobny limit 100 tys. zł.
Limit zwolnienia jest przypisany do inwestora, a nie do konkretnego rachunku.
W praktyce oznacza to, że osoba posiadająca trzy rachunki OKI będzie musiała uwzględnić łączną wartość aktywów zgromadzonych na wszystkich kontach.
Przykład – trzy rachunki OKI
W powyższym przykładzie inwestor przekroczył limit zwolnienia o 10 tys. zł.
Przy założeniu, że część oszczędnościowa w banku wynosi 20 tys. zł i mieści się w limicie 25 tys. zł, podatek od wartości aktywów za 2027 rok wyniesie:
Podatek wyniesie 85 złotych.
Rozliczenie będzie uwzględniało informacje przekazywane przez instytucje finansowe. Dane dotyczące rachunków będą przekazywane do administracji skarbowej, która uwzględni łączne limity podatnika.
To ważna kwestia dla osób, które już posiadają akcje, obligacje lub fundusze inwestycyjne.
Na OKI nie będzie można bezpośrednio przenieść dotychczas posiadanych aktywów z tradycyjnego rachunku inwestycyjnego.
Wpłaty na OKI będą miały charakter pieniężny. Oznacza to, że inwestor nie będzie mógł przenieść posiadanych akcji czy obligacji w formie transferu papierów wartościowych z dotychczasowego rachunku, aby objąć je preferencją OKI.
Jeżeli ktoś będzie chciał przenieść kapitał z tradycyjnego rachunku maklerskiego na OKI, będzie musiał:
sprzedać dotychczas posiadane aktywa,
rozliczyć ewentualny podatek od zrealizowanych zysków na dotychczasowych zasadach,
wpłacić środki pieniężne na OKI,
ponownie nabyć wybrane instrumenty w ramach nowego rachunku.
Takie rozwiązanie może być szczególnie istotne dla osób posiadających duże portfele inwestycyjne. Sprzedaż dotychczasowych aktywów może wiązać się z kosztami podatkowymi, prowizjami oraz ryzykiem rynkowym wynikającym z konieczności ponownego zakupu.
Warto więc dokładnie przeanalizować, czy przeniesienie części kapitału do OKI będzie opłacalne.
Jednym z istotnych elementów OKI będą koszty prowadzenia rachunku i inwestowania. Sama preferencja podatkowa nie oznacza, że wszystkie produkty dostępne w ramach OKI będą bezpłatne.
Zgodnie z przyjętymi regulacjami, instytucje prowadzące OKI nie będą mogły pobierać opłat za podstawowe czynności związane z rachunkiem, takie jak:
otwarcie rachunku,
wpłaty i wypłaty środków,
prowadzenie i utrzymanie rachunku,
transfer aktywów do innej instytucji,
brak aktywności na rachunku.
Nie oznacza to jednak, że inwestowanie w ramach OKI będzie całkowicie bezkosztowe.
Inwestor nadal może ponosić m.in.:
prowizje maklerskie za kupno i sprzedaż instrumentów,
koszty zarządzania funduszami inwestycyjnymi,
koszty związane z konkretnymi produktami finansowymi.
Wybierając OKI, warto więc porównywać nie tylko korzyści podatkowe, ale również koszty inwestowania, dostępność instrumentów i jakość oferty danej instytucji.
OKI może stać się uzupełnieniem dotychczasowych rozwiązań służących oszczędzaniu i inwestowaniu. Nie oznacza jednak, że IKE i IKZE stracą na znaczeniu.
OKI wyróżnia przede wszystkim elastyczność. Inwestor nie będzie musiał spełniać warunków wiekowych, aby wypłacić środki i zachować preferencję podatkową dotyczącą dochodów osiągniętych na rachunku.
IKE i IKZE nadal będą atrakcyjne dla osób planujących oszczędzanie emerytalne. IKZE oferuje dodatkowo możliwość odliczenia wpłat od dochodu w rozliczeniu podatkowym, co może być szczególnie korzystne dla osób rozliczających się według wyższych stawek podatkowych.
OKI może natomiast pełnić rolę rachunku inwestycyjnego przeznaczonego do realizacji różnych celów finansowych, nie tylko emerytalnych.
Jednym z głównych celów wprowadzenia OKI jest zwiększenie zainteresowania rynkiem kapitałowym w Polsce.
Polacy od lat dużą część swoich oszczędności przechowują w bankach, na rachunkach bieżących, lokatach i kontach oszczędnościowych. Jednocześnie udział inwestycji w akcje, fundusze czy inne instrumenty finansowe pozostaje dla wielu gospodarstw domowych stosunkowo niewielki.
OKI ma stworzyć dodatkową zachętę do lokowania części oszczędności na rynku kapitałowym.
Może to przynieść kilka korzyści:
zwiększenie zainteresowania inwestowaniem wśród osób, które dotychczas nie korzystały z rynku kapitałowego,
większą popularność funduszy inwestycyjnych i rachunków maklerskich,
zachęcenie do długoterminowego budowania kapitału,
zwiększenie udziału krajowych oszczędności w finansowaniu przedsiębiorstw,
poprawę dywersyfikacji majątku gospodarstw domowych.
Ważne będzie jednak, aby nowy system nie był postrzegany wyłącznie jako sposób na uniknięcie podatku. Inwestowanie wiąże się z ryzykiem, a brak podatku Belki nie gwarantuje zysku ani ochrony kapitału.
Podsumowanie
Osobiste Konto Inwestycyjne może być interesującym rozwiązaniem dla osób, które chcą aktywnie zarządzać swoimi oszczędnościami i inwestować bez konieczności rozliczania 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych w ramach zasad OKI.
Największą zaletą OKI będzie połączenie elastyczności, preferencji podatkowych i możliwości inwestowania bez ograniczeń wiekowych dotyczących wypłat.
Nowe konto może zainteresować zarówno początkujących inwestorów, którzy chcą rozpocząć budowanie kapitału, jak i osoby posiadające już portfele inwestycyjne, które planują część nowych środków przeznaczyć na inwestycje objęte preferencją.
Nie bez znaczenia będzie również limit zwolnienia wynoszący 100 tys. zł, który dla wielu osób może stanowić wystarczającą przestrzeń do budowania portfela inwestycyjnego bez podatku od wartości aktywów.
Z drugiej strony, inwestorzy posiadający większe portfele będą musieli uwzględnić podatek od wartości aktywów, koszty transakcyjne oraz ograniczenia dotyczące kwalifikowanych instrumentów.
OKI nie powinno być traktowane jako zamiennik wszystkich dotychczasowych produktów finansowych, ale jako kolejny element świadomego zarządzania oszczędnościami.
Warto będzie porównywać OKI z IKE, IKZE, lokatami bankowymi i tradycyjnymi rachunkami inwestycyjnymi, a wybór konkretnego rozwiązania uzależnić od celu inwestowania, horyzontu czasowego, tolerancji ryzyka oraz wysokości posiadanego kapitału.
Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.